Tornuan mekanizatzeko piezen ezaugarriak

Tornuetan egiten den mekanizazioaren ezaugarria txirbil-harroketa da, hau da, pieza baten soberako zatia kentzea, nahi den forma hartu arte. Mekanizazio mota horri tornuketa deitzen zaio; baina, nolakoak dira tornuan mekanizatzeko piezak? Zer ezaugarri izan behar dituzte?

Tornuko mekanizazioa

Tornua asmatu zen lehen makina-erreminta da, eta, urteekin, teknologia berrietara eta mekanizazio-industriaren beharretara egokitzea lortu du. Makina-erreminta honetan lan mota desberdinak egin daitezke, eta zenbait etapa jarraitzen dira kalitatezko emaitzak lortzeko. Erreminta egokiak erabiltzen badira, baliteke tornuketa akaberan beste mekanizazio mota batzuekin osatu beharrik ez izatea.

Tornuan mekanizatzeko piezei hainbat prozedura aplika dakizkieke forma emateko. Tornu batek egin ditzakeen eragiketen artean, hauek ditugu:

Zilindratzea	Diametroa murriztu nahi zaien tornuan mekanizatzeko piezak zilindratze bidez landu beharko dira.
Aurpegiztatzea	Aurrealdeko mekanizazioa, akatsak kentzeko eta luzera murrizteko.
Zulaketa	Piezaren gainazalean zuloak irekitzeko egiten den eragiketa, barauts baten laguntzaz.
Otxabuketa	Gainazaleko akaberetarako edo zulaketarekin baino zehaztasun handiagoko zuloak sortzeko erabiltzen da.
Mandrinatzea	Lehendik dauden zuloak handitzeko metodoa.
Txaflanatzea	Material baten ertzak beheratzean datza.
Mozketa	Amaitutako pieza soberako materialetik bereizteko erabiltzen da.
Hariztatzea	Tornu paralelo konbentzionaletan (Norton kaxarekin) eta CNC tornuetan egin daiteke.
Artekatzea	Piezen gainazalean artekak egiteko mekanizazioa.
Tornuketa konikoa	Kono formako piezak mekanizatzean datza.
Moletatzea	Eragiketa honekin piezaren gainazala markatzen da, eskuz hobeto heltzeko.

Tornuan mekanizatzeko piezen ezaugarriak

Industrian hainbat tornu mota aurki daitezke, baita ordenagailu bidezko zenbakizko kontrolarekin (CNC) funtzionatzen dutenak ere; baina tornu mota guztiek abantaila handiak dituzte metal-mekanikarako. Hala, adibidez, gainazaleko akabera ona eskaintzen duen tornu batek beste prozesu batzuek baino energia gutxiago behar du, eta txirbila erraz kontrola daiteke.

Eta nolakoak dira tornuan mekanizatzeko piezak? Batez ere, tornua oso moldakorra da, eta dimentsio, forma eta material desberdinetako piezak onar ditzake. Dena erabiltzen den tornu motaren araberakoa da; izan ere, adibidez, CNC tornuek tornu konbentzional batek egin ditzakeenak baino diseinu askoz konplexuagoko piezak onartzen dituzte.

Tornuek onartzen dituzten materialak

Tornuek material desberdinetako piezak mekanizatzeko aukera ematen dute:

• Altzairu herdoilgaitza.
• Karbono-altzairua.
• Aluminioa.
• Kobrea.
• Burdina.
• Zinka.
• Magnesioa.
• Beruna, nikela, zeramika, titanioa eta eztainua.
• Zura.

Ordenagailu bidezko zenbakizko kontroleko tornuetan, beste material batzuk ere landu daitezke, hala nola burdina, akrilikoa, beira eta beste lehengai batzuk.

Bestalde, garrantzitsua da nabarmentzea, gaur egun, tornu gehienek altzairu herdoilgaitzez fabrikatutako piezekin (SUS) lan egiten dutela. Material horrek abantaila bat du: hotzeko lanen ondoren erresistentzia handia du; gainera, altzairu herdoilgaitza industria askotan erabiltzen da: ibilgailuak fabrikatzeko, garraio-zintak, torlojuak eta azkoinak, xaflak eta abar egiteko.

Altzairu herdoilgaitza honelakoa izan daiteke:

• AISI 304: altzairu herdoilgaitzaren forma ohikoena da, azido oxidatzaileenen korrosioarekiko erresistentea delako, baina baita nahiko merkea delako ere. Hala ere, ez dio eusten kloruro-disoluzioek eragindako korrosioari.
• AISI 316: 304arekin alderatuta, altzairu honek molibdenoaren % 2 eta % 3 artean du, eta horrek korrosioarekiko askoz erresistenteagoa egiten du, baita kloruro-disoluzioekiko ere.
• AISI 430: altzairu herdoilgaitz ferritikoa da, eta kromoa eta karbonoa ditu bere osagaien artean. Altzairu mota hau asko erabiltzen da sukaldeko tresnak egiteko. Altzairu mota honi titanioa edo niobioa gehitu ohi zaio karbonoa egonkortzeko, nahiz eta batzuetan aluminioa ere erabil daitekeen egonkortzaile gisa.

Tornuan mekanizatzeko piezen tamaina

Tornuak dimentsio desberdinetako piezak mekanizatzeko onartzen ditu. Piezen tamaina egin nahi den mekanizazio motaren araberakoa da; izan ere, ez da gauza bera pieza bat aurpegiztatzea edo zilindratzea, adibidez. Pieza tornuan jarri aurretik, hasierako tratamendu gordin bat eman behar zaio, eta mekanizaziorako behar diren dimentsioak eman. Prestaketa horren helburua da muturren arteko paralelotasuna bermatzea, bai eta ardatzarekiko perpendikulartasuna ere. Gainera, pieza gordina arbastatu behar da, oxidoak edo gainazaleko akatsak kentzeko.

Arbastatzea prestatzeko eragiketak hauek dira:

• Aurpegiztatzea: piezaren azken luzera lortzeko.
• Puntuaketa: puntua eta kontrapuntua erabiltzeko aukera ematen du, pieza platerarekin eutsi ahal izateko. Horri esker, mekanizazioa askoz egonkorragoa izango da.
• Zilindratzea: pieza baten kanpo-diametroa lortzeko.