Nola funtzionatzen du tornuko zulaketak?

Tornuko zulaketa txirbil-harroketa bidezko mekanizazio mota bati dagokio; ebaketa-mugimendua zirkularra da, eta erremintak biraketa-ardatzaren norabidean aurrerapen-mugimendu bat bakarrik egin dezake. Mekanizazio hori tornu mota jakin batzuetan egiten da.

Zer da tornuko zulaketa?

Zulaketa metal-mekanikan oso ohikoa den mekanizazio mota bat da, eta pieza bat ebakitzean edo zulatzean datza, barauts izeneko ebaketa-erreminta bat biraraziz. Zulaketan, mekanizazioa txirbil-harroketa bidez egiten da, eta ertz ezin hobeto mugatuak dituen zulo bat egiten da. Zuloa piezaren beharren arabera ireki daiteke, haren forma eta diametroa aldatuz.

Zulaketa bidezko mekanizazioa eskuzko zulagailu batekin egin daiteke (konplexutasun txikiko piezak edo noizbehinkako lanak direnean), baina zehaztasun eta trebetasun handia eskatzen dio operariari; mekanizazio hori dauden zulagailu mota ugarietako batekin ere egin daiteke. Bi makina-erreminta horiez gain, tornu-modelo batzuek zulatzeko funtzioa dute, zulaketa bera tornuko eragiketa bat baita, zilindratzearekin, aurpegiztatzearekin, artekatzearekin, hariztatzearekin eta abarrekin batera.

Tornuko zulaketa egiten da pieza zulagailuaren ardatzaren posizio zehatz batean jarri behar denean, edo pieza berean hainbat mekanizazio-prozesu egin behar direnean. Erosotasunagatik, pieza beharrezko prozesu guztiak egiteko gai den makina-erreminta bakar batean lantzen da.

Tornuko zulaketaren abantailak

Mekanizazio mota hau tornuan egiteak hainbat abantaila ematen dizkie tailerrei. Alde batetik, makina-erreminta honetako zulaketaren emaitzak kalitate handikoak, akabera bikainekoak eta oso zehatzak dira. Gainera, ekoizpen-denborak eta -kostuak murrizteko aukera ematen du; izan ere, tornuak CNC teknologiarekin edo ordenagailu bidezko zenbakizko kontrolarekin funtzionatzen badu, pieza txiki bat minutu gutxitan amai daiteke, makina horiek seriean ekoizteko diseinatuta baitaude.

Bestalde, eskulana ere murrizten da, operariek pieza makinaren platerean jarri eta ekipoaren ordenagailuari egin nahi den lana adierazi besterik ez baitute egin beharko. CNC tornuak makina automatizatuak direnez, ez da beharrezkoa pieza posizioz edo angeluz aldatzea, tornuak behar diren erremintak baititu pieza mekanizazio-beharren arabera kokatzeko.

Adibidez, diseinu konplexuko pieza bat mekanizatu nahi bada, eta hainbat prozesutatik igaro behar badu, hala nola zilindratzea, fresatzea eta zulaketa, CNC tornurik edo funtzio anitzeko tornurik gabe pieza hiru makina desberdinetan jarri beharko litzateke, eta hiru prozedura desberdin aplikatu beharko litzaizkioke. CNC tornu batean, aldiz, prozesu guztiak egin daitezke, eta denbora eta, jakina, eskulana aurrezten dira. Horregatik erabiltzen dira makina mota horiek industria ugaritan, metal-mekanikatik hasi eta pieza artistikoak egiteraino.

Tornuko zulaketaren eragozpen bakarra da piezen diseinuan aditua den operari bat behar dela. Izan ere, makinaren funtzionamendua ahalik eta gehien bultzatzeko eta mekanizazio-prozesu desberdinak egin ahal izateko, programazio zuzena egin behar da CAD eta CAM programekin, bai eta CNC hizkuntza alfanumerikora behar bezala itzuli ere. Bestela, ez lirateke murriztuko ez ekoizpen-denborak ez ekoizpen-kostuak.

Behar bezala zulatzeko baldintzak

Zulaketa bidezko mekanizazioa ahalbidetzen duten tornuek funtzio horretarako behar diren erremintak izan behar dituzte. Funtzio anitzeko tornuak, adibidez, behar diren erremintak automatikoki txandakatzen dituzten bi ardatz ditu, baina ezinbestekoa da erremintak egokienak izatea. Zulaketaren kasuan, barauts bat behar da. Barauts mota mekanizatu beharreko piezaren arabera aldatzen da; hemen kontuan hartu behar dira diseinua, zulaketa mota (azalekoa edo sakona), zuloen diametroa, angelua eta abar.

Barautsak ebaketa-erremintak dira, forma zilindrikoa dute, arteka helizoidal edo zuzenekin, punta koniko batean amaitzen dira, eta angelu oso zehatz bati jarraituz zorrozten dira. Erreminta horien ezaugarriak diametroa, forma eta fabrikatzeko erabili diren materialak dira.

Oso garrantzitsua da barauts egokia aukeratzea emaitza onak lortzeko. Hala, adibidez, badira karbono-altzairuz eta altzairu lasterrez fabrikatutako barautsak; lehenengoak merkeagoak dira, baina gutxi erabiltzen dira industrian, lehenago higatzen direlako; altzairu lasterrezko barautsak, berriz, ohikoagoak dira, higaduraren eta beroaren aurrean erresistenteak direlako, bai eta ebaketa-abiadura handiko mekanizazioan erabiltzen direlako ere.

Azkenik, tornuko zulaketan emaitza onak lortzeko, garrantzitsua da makina erabiltzen jakitea eta fabrikatzailearen gomendioei jarraituz erabiltzea. Izan ere, prozesuan txirbil edo hondakin kopuru handiak sortzen dira; beraz, gomendagarria da makina zehaztasunez erabiltzea eta behar bezalako mantentze-lanak egitea, ekoizpenean ustekabeko geldialdiak saihesteko.