Nolakoa da piezen mekanizazioa tornuan?

Mekanizazio-eragiketak hainbat makina-erremintatan egin daitezke, konbentzionalenetatik hasi eta CNC teknologia duten konplexuenetaraino. Nolakoa da piezen mekanizazioa tornuan? Zer eragiketa mota egin ditzake makina honek?

Zer da piezen mekanizazioa tornuan?

Metalak piezetan eraldatzeari mekanizazioa deitzen zaio. Metal gordina pieza bihurtu ahal izateko (barrak, hodiak, plakak, torlojuak, azkoinak, eta baita mahaiak eta aulkiak ere), beharrezkoa da metalari hainbat eragiketa egitea. Teknologiaren aurrerapenei esker, gaur egun prozesu desberdinak egiteko gai diren makina asko daude, eta horietako batzuk aldi berean egiten dituzte.

Hiru mekanizazio mota daude: txirbil-harroketa bidezkoa, txirbil-harroketarik gabea eta urradura bidezkoa. Lehen motari dagokio piezak tornuan, fresatzeko makinan eta zulagailuan mekanizatzea. Ebaketa-erreminta berezi batek pieza baten soberako materiala kentzen duen prozesuak dira, nahi den forma eman arte. Soberan geratzen diren metal-hondakinei txirbil deitzen zaie.

Txirbil-harroketarik gabeko mekanizazioa prentsak bezalako makinetan egiten da; ekipo hauetan pieza ez da mozten, baizik eta deformatu edo eraldatu egiten da beste pieza berri bat sortzeko. Metal-plakak, pletinak eta bestelako profilak mekanizatzeko erabiltzen dira; hodiak tolesteko edo kurbatzeko makinek ere egiten dituzte lan hauek. Azkenik, urradura bidezko mekanizazioa teknika bat da, eta bertan harri izeneko ebaketa-erreminta material urratzailez (aleak eta aglutinatzaileak) egina dago, material-kantitate txikiak kentzeko gai dena. Artezteko makinek egiten dute mekanizazio mota hau.

Zer da tornua?

Tornuko mekanizazioa makina-erreminta honetan —guztietan zaharrena— eragiketak egitean datza, metalezko piezei forma emateko txirbil-harroketaren bidez. Baina zer da tornu bat eta zergatik da hain garrantzitsua industriarentzat? Tornua tamaina handiko makina finkoa da, eta errebolusioko pieza geometrikoak mekanizatzeko aukera ematen du.

Tornuko piezak errebolusiokoak direla esaten da, makinaren platerean edo buruan jartzen direlako eta abiadura handian biratzen dutelako beren ardatzaren gainean. Pieza biratzen ari den bitartean, orga batek makinaren ebaketa-erreminta bultzatzen du, mugimendu kontrolatu batean. Erreminta eta pieza elkar ukitzen dutenean, txirbil-harroketa gertatzen da.

Tornu motak

Tornua ez da erreminta bakarra; makina honen hainbat mota daude, mekanizazio-lan desberdinak egiteko. Gaur egun gehien erabiltzen diren tornu motak hauek dira:

• Paraleloa edo mekanikoa. Tornu paraleloa tornu-eredu «oinarrizkoa» da, eta hortik abiatuta garatu eta sortu ziren gainerako tornu motak. Duela mende batzuetako tornu zaharrari erreminta berriak gehitu zitzaizkion tornu paraleloa lortu arte, eta hori, aldi berean, egokituz joan zen makina desberdinak sortzeko.
• Tornu kopiagailua. Sistema hidrauliko eta elektroniko bat erabiltzen du tornuan mekanizatzeko, landu beharreko piezaren ezaugarrien arabera; gainera, txantiloi bati jarraitzen zaio, eta landutako piezan erreplika bat erreproduzitzen du.
• Errebolberra. Errebolber-tornuan piezak mekanizatzean, hainbat erremintarekin lan egin daiteke aldi berean. Horrela, ekoizpen-denbora murriztu daiteke. Kasketak fabrikatzeko erabiltzen dira.
• Automatikoa. Tornu mota honen ezaugarria da prozesu guztiz automatizatuak egiten dituela, makinaren elikadura-sistema barne. Ardatz bat edo gehiago erabiltzen dituzte.
• Bertikala. Tornu bertikaleko mekanizazioa tamaina handiko piezetarako da, atzaparreko platerren bidez makinari finkatzen zaizkionak.
• CNC. Hauek dira tornurik aurreratuenak, ordenagailu bidezko zenbakizko kontroleko teknologia baitute. Ordenagailu bat dute, mekanizaziorako parametroak (ebaketa-abiadura, pasaldiaren sakonera, etab.) zehazteaz arduratzen dena.

Tornuko pieza-mekanizazio lanak

Tornu batean piezen mekanizazio-eragiketa ugari egin daitezke. Erabiltzen duzun tornuaren eta piezaren gainean egin nahi duzun lan motaren araberakoa da. Tornuko mekanizazio-eragiketa batzuk hauek dira:

• Zilindratzea. Lan hau ohikoenetako bat da, eta piezen kanpoaldeari forma ematen zaio edo haien diametroa murrizten da. Barneko zilindratzea ere badago.
• Aurpegiztatzea. Aurpegiztatzeari esker, pieza baten aurrealdea mekaniza daiteke. Aurpegiztatzeko, erremintak eta orgak biraketa-ardatzarekiko zeharka mugitu behar dute.
• Moletatzea. Piezari gainazal zakarra ematen zaio.
• Zulatzea. Barauski bat erabiltzen da zuloak egiteko.
• Otxabutzea. Zulo zehatzak eta akabera onekoak lortzeko.
• Hariztatzea. Barneko hariztatzea eta kanpokoa egon daitezke, adibidez, torlojuak eta azkoinak mekanizatzeko.
• Tornuketa konikoa. Charriot-a edo orga erabiltzean datza, gainazal konikoei forma emateko.
• Tornuketa esferikoa. Pieza konplexuagoetarako eta forma biribila edo kurbatua dutenetarako.