Mekanizazioa eta tornuketa

Zer dira mekanizazioa eta tornuketa? Antzeko bi eragiketa al dira? Mekanizazioaz eta tornuketaz hitz egiten denean, jakin behar duzu bata ezin dela bestea gabe existitu, tornuketa dauden hiru mekanizazio motetako bat baita. Zein dira prozedura horietako bakoitzaren ezaugarriak? Zertan bereizten dira?

Zer dira mekanizazioa eta tornuketa?

Metal-mekanikaren industrian, metalezko piezak fabrikatzeko eragiketa bat dago: mekanizazioa. Mekanizatzea metal-zati bati forma ematea da, ezaugarri zehatzak dituen pieza bihurtu arte. Mekanizatzeaz hitz egiten denean, lehengaiaren gainean (metala, egurra, zeramika edo plastikoa) egiten diren industria-prozesu batzuei egiten zaie erreferentzia, hala nola ebaketa, prentsaketa, markaketa, tornuketa, fresaketa, zulaketa, etab. Mekanizatzean, neurri zehatzak ematen zaizkio piezari.

Eta zer lotura dute mekanizazioak eta tornuketak? Gaur egun hiru mekanizazio mota daude. Erabiltzen den makina-erremintaren arabera, hauek dira:

• Txirbil-harroketarekin. Mekanizazio mota hau tornuak eta fresatzeko makinak bezalako makinekin egiten da; lantzen den piezaren materialaren zati bat kentzen da, eta xafla txikien formako txirbilak sortzen dira.
• Txirbil-harroketarik gabe. Makinek materiala txirbil moduan kentzen ez duten mekanizazio mota da. Oro har, prentsak bezalako makinek egiten dute, xaflak bezalako piezak konformatzeaz arduratzen direnak. Hau da, ez da materiala kentzen, baizik eta deformatu egiten da.
• Urradura. Artezteko makinak bezalako makina-erremintek egiten duten mekanizazio mota da. Urradura bidezko mekanizaziorako, ebaketa-erreminta espezifikoak erabiltzen dira, artezteko harri izenez ezagutzen direnak. Horiek piezaren gainazala errepasatzen dute nolabait, eta material-kantitate txikiak kentzen dituzte.

Bestalde, tornuketa txirbil-harroketa bidezko mekanizazio mota bat da, eta landutako piezaren gainazaletik material-kantitate handiak kentzen dira. Beraz, mekanizazioak materiala kentzea dakar, eta tornuketa, berriz, piezaren soberako zatiak tornu izeneko makina-erreminta baten bidez kentzen diren mekanizazio-eragiketa da.

Zer da tornu bat?

Mekanizazioaz eta tornuketaz hitz egiten denean, ezinbestean aipatu behar da tornuketa-eragiketa horiek egiten dituen ebaketa-erreminta. Tornua makina-erreminta multzo bat da, tornuketaz gain (materiala txirbil-harroketaz kentzea) beste eragiketa batzuk ere egin ditzakeena. Aukeratzen den tornuaren arabera, piezak hariztatu, moztu, zulatu, zilindratu, artekatu eta arbastatu daitezke.

Tornuan lantzen diren piezak errebolusioko pieza geometrikoak dira. Errebolusiokoak direla esaten da, makina-erremintaren buruan jartzen direlako eta beren ardatzaren gainean biratzen dutelako abiadura handian. Tornuketa bidezko mekanizazioaren ezaugarria da, hain zuzen, pieza dela biratzen duena eta ebaketa-erremintaren puntarantz hurbiltzen dena. Ebaketa-erremintak bultzada- edo aurrerapen-mugimendu erregulatua jasotzen du piezaren gainazalerantz. Bi atalak elkartzen direnean, txirbil-harroketa gertatzen da.

Tornuetan, ebaketa-erreminta (plakatxoak edo barauskiak izan daitezke, tornuak eragiketa desberdinak egiten baititu) erreminta daraman orga baten gainean jartzen da, eta piezaren biraketa-ardatzarekiko paraleloak diren giden gainean mugitzen da (X ardatza). Orga horren gainean beste bat dago, Z ardatzean mugitzen dena, hau da, piezarekiko modu erradialean. Tornu batzuetan hirugarren orga bat dago, charriot izenekoa, pieza konikoak mekanizatzeko eta tornuz lantzeko erabiltzen dena.

Mekanizazioa eta tornuketa: lan-mugimenduak

Tornuan egiten diren eragiketetan hainbat mugimendu hartzen dute parte, egin nahi den mekanizazioaren eta tornuketaren arabera. Oro har, makina-erreminta guztiek hainbat parametro dituzte, lana kalitatezkoa izan dadin. Mugimendu edo parametro hauek dira:

• Ebaketa. Tornuketan, ebaketa-mugimendua ardatz nagusiaren gainean biratzen duen piezak egiten du, eta pieza finkatuta dagoen ardatzari biraketa transmititzen dion motorrak ematen du. Mugimendu hori poleen edo engranajeen bidez transmititzen da. Tornu konbentzionaletan, ebaketa-abiaduren gama finko bat dago.
• Aurrerapena. Aurrerapen-mugimendua ebaketa-erremintak egiten du zuzenean, landu beharreko piezaren gainean. Piezarekiko paraleloa ez denean, forma konikoak mekanizatzen dira. Konoak lantzeko, charriot-ak biratu behar du.
• Pasaldiaren sakonera. Parametro honek zehazten du ebaketa-erremintak piezan zer sakoneratan sartu behar duen txirbilak ateratzeko. Pasaldiaren sakonera piezaren materialaren, ebaketa-erremintaren, abiaduraren, potentziaren eta aurrerapen-abiaduraren araberakoa da.

Mekanizazio- eta tornuketa-eragiketa batzuk

Zilindratzea

Zilindratzea forma zilindrikoko piezak kanpotik edo barrutik mekanizatzea da. Zeharkako orga eta orga paraleloa erabiltzen dira pasaldiaren sakonera eta piezaren diametroa ezartzeko.

Artekatzea

Mekanizatu beharreko piezan zabalera eta sakonera aldakorreko arteka zilindrikoak sortzeko eragiketa.

Hariztatzea

Tornu batzuek hariak egiteko aukera ematen dute. Tornu paraleloak, Norton kaxaren bidez, piezetan hariak sortzeko gai dira. Era honetako eragiketak CNC tornuetan ere egin daitezke. Hariak barnekoak edo kanpokoak izan daitezke.