Cepillo vertical ou mortalladora

O cepillo vertical ou mortalladora, chamado tamén en ocasións limadora vertical, é unha máquina ferramenta que se utiliza para o mecanizado por mortallado. Grazas a este mecanizado é posible realizar rañuras paralelas á ferramenta de corte, pero tamén facer o dentado de engrenaxes.

Que é un cepillo vertical ou mortalladora?

O cepillo vertical ou mortalladora caracterízase por ter un movemento rectilíneo alternativo que permite o mecanizado por arranque de apara, cando a ferramenta de corte (monofío) se achega á superficie da peza que se vai mecanizar. A peza permanece fixa á mesa de traballo, a través dos distintos sistemas de amarre, como as bridas.

Esta máquina ferramenta utilízase nos obradoiros de mecanizado para a obtención de rañuras paralelas á ferramenta de corte, pero tamén se utiliza para crear os contornos de levas, placas, pancas, engrenaxes, chavetas, etcétera. A mortalladora é unha máquina ferramenta que se estancou, que non se adaptou ás novas tecnoloxías de mecanizado, posto que os traballos que se realizan nela poden executarse noutras máquinas ferramenta como a fresadora.

Porén, o cepillo vertical ou mortalladora conta coa vantaxe de que admite pezas para mecanizar de maiores dimensións que outras máquinas ferramenta que realizan estes procesos.

A mortalladora componse das seguintes partes:

• Bancada, equipada co carro lonxitudinal sobre o que se asenta o carro transversal cunha mesa xiratoria (segundo a máquina).
• Columna.
• Portaferramentas.
• Ariete.
• Mesa de traballo.
• Caixa de velocidades.

Tipos de mortalladoras

Universal	A mortalladora universal ou ordinaria pode ser de cabezal fixo (vertical) e orientable (mortalladora inclinada). A mesa destas mortalladoras pode ser cadrada ou circular; se a mesa é circular, ademais do movemento dos dous eixes perpendiculares, tamén xira o prato da mesa.
Punzonadoras	Son parecidas ás mortalladoras universais ou comúns, pero contan con maior potencia e precisión nos traballos.
Mortalladora de pórtico	Empréganse para o mecanizado de pezas de grandes dimensións. Instálanse nunha mesa de gran tamaño sobre a que se coloca un pórtico ao que se acopla o portaferramentas. O movemento desta mortalladora é diferente, posto que o avance se consegue grazas ao pórtico.
Portátiles	Son mortalladoras que se empregan para o mecanizado de pezas de grandes dimensións que non poderían traballarse nos outros tipos de máquinas.
Mortalladoras modernas	A pesar de que as mortalladoras son máquinas que non se chegaron a desenvolver de todo porque os traballos que se realizan nelas poden executarse noutras máquinas como as fresadoras, cómpre salientar que existen mortalladoras modernas provistas dunha mesa xiratoria sobre o carro transversal e que funcionan grazas a un parafuso sen fin e unha coroa helicoidal. Nestas é posible realizar tres tipos de mortallado: contorneado, mortallado circular, división dunha peza en partes iguais e mortallado nun mesmo plano.

O proceso de mortallado no cepillo vertical

A característica principal da mortalladora é o seu movemento. Esta máquina ferramenta conta cun movemento rectilíneo vertical alternativo de avance e outro de retroceso en baleiro sobre as pezas que se mecanizan e que permanecen fixas na máquina. Estes movementos permiten traballar sobre superficies planas paralelas á dirección de corte do monofío.

O cepillo vertical ou mortalladora caracterízase, ademais, polos tres movementos que pode realizar:

• Corte: realízao a ferramenta ou monofío e execútao seguindo un desprazamento lonxitudinal sobre o plano vertical.
• Avance: é o desprazamento transversal ou circular que segue a peza que se vai mecanizar.
• Profundidade de pasada: orixínase polo movemento ou desprazamento lonxitudinal e axial da peza.

O movemento de penetración ou de profundidade de pasada é posible obtelo grazas ao posicionamento que se efectúe entre a peza que se vai mecanizar e o monofío. O movemento de penetración conséguese desde a primeira pasada, xa que é un traballo previo ao do arranque de aparas. Porén, unha vez que se fixa a peza, os seguintes movementos de penetración (se se requiren varias pasadas) conseguiranse polo desprazamento da peza que se vai mecanizar.

Como funciona o cepillo vertical ou mortalladora?

O cepillo vertical ou mortalladora ten un principio de funcionamento básico polo que se converte enerxía eléctrica en enerxía mecánica grazas á acción do motor eléctrico. A enerxía mecánica obtida pasa pola caixa de velocidades, onde o operario deberá regular a marcha. Posteriormente, a caixa de velocidades transmite esta enerxía ao fuso da máquina a través de engrenaxes, onde se atopa a ferramenta de corte. Segundo o traballo que se queira realizar, produciranse os movementos da mortalladora antes descritos. Estes movementos serven para impulsar o monofío cun movemento rectilíneo e de vaivén; durante o descenso da ferramenta de corte prodúcese a compresión e, cando a ferramenta inicia o retroceso, xérase o arranque de aparas.