Zertarako balio du fresatzeko makina bertikalak?

Fresatzeko makina mekanizazio-tailerretan asko erabiltzen den makina-erreminta da, eta aho anitzeko erreminta baten, fresa izenekoaren, eraginari esker funtzionatzen du; erreminta hori mekanizatu beharreko piezaren gainazalera hurbiltzen da, eta txirbil-harroketa eragiten du. Dauden fresatzeko makina moten artean fresatzeko makina bertikala dago, baina zertarako balio du eta nola funtzionatzen du makina-erreminta honek?

Zer da fresatzeko makina bertikala?

Metal-mekanikan hiru mekanizazio mota daude: txirbil-harroketarik gabea, txirbil-harroketaduna eta urraduraz egindakoa. Txirbil-harroketa bidezko mekanizazioak dimentsio txikiko materiala kentzen du, xafla meheen moduan (txirbilak deitzen zaie). Mekanizazio mota hori egiteko gai diren makinetako bat fresatzeko makina da. Industrian dauden fresatzeko makina moten artean, fresatzeko makina bertikala aurki dezakegu.

Fresatzeko makina bertikala mekanizazio-tailerretan gehien erabiltzen diren makina-erremintetako bat da, bere moldakortasunari esker. Makina mota honek piezaren soberako metala kentzen du, fresa izeneko erreminta birakariaren bidez. Fresaren ezaugarria da birakaria dela eta metal oso gogor eta erresistentezko hainbat hortz, aho edo plakatxo dituela.

Makina-erreminta honek luzetarako ibilbide bat egiten du piezan zehar, biraketa-mugimendu bati jarraituz. Mugimendu horiei esker, piezaren gainazaleko soberako materiala kentzen da, eta nahi den forma ematen zaio.

Fresatzeko makina motak

Fresatzeko makina bertikalak zertarako balio duen zehaztu aurretik, garrantzitsua da nabarmentzea gaur egun fresatzeko makina mota asko daudela. Mekanizaziorako dituzten biraketa-ardatzaren orientazioaren edo ardatz kopuruaren arabera sailka daitezke. Hala, erremintaren orientazioaren araberako fresatzeko makina moten artean, hauek ditugu:

• Fresatzeko makina horizontala: ardatz horizontal batean jartzen diren fresa zilindrikoak ditu, eta pieza desberdinetan artekak egiteko (mortaxatze bidezko mekanizazioa) aukera ematen du.
• Fresatzeko makina bertikala: izenak dioen bezala, ardatza plano bertikalean jartzen da. Fresatzeko makina mota hau nahiko erabilia da, fresatzeko makina horizontalak egiten dituenak baino ebaketa sakonagoak egiteko aukera ematen baitu. Era berean, fresatzeko makina bertikalen azpisailkapen bat aurki daiteke: banku finkokoak eta dorrekoak edo kontsoladunak.
• Fresatzeko makina unibertsala: ardatz horizontalari zein bertikalari akopla dakieke. Ez da asko erabiltzen den fresatzeko makina, baina bertikal bihur daiteke, betiere horretarako behar diren osagarriak edo erremintak erabiltzen badira.

Fresatzeko makina bertikalaren ezaugarriak

Fresatzeko makina bertikalean, erreminta-euskarriaren ardatza modu batean jartzen da fresak bere ardatz horizontalaren gainean eta piezarekiko perpendikularki biratu ahal izateko, pieza lan-mahaian lotuta dagoela. Makina honetan, ebaketa-erremintak goranzko eta beheranzko mugimendua du, eta horren bidez ardatza zuzenean hurbiltzen da piezaren gainazalera.

Lehen aurreratu dugun bezala, fresatzeko makina bertikala bitan bana daiteke:

• Banku finkoko bertikala: mugimendu bakarra fresarena da; burua geldi geratzen da. Mugimendua mahaitik dator.
• Dorreko edo kontsoladun bertikala: buruaren mugimenduak onartzen ditu horizontalean eta 180º-raino, piezaren ardatz horizontalari jarraituz.

Gainera, fresatzeko makina bertikalean oinarria eta zutabea burdinurtuzkoak dira, eta ardatza duen burua goitik behera eta alderantziz mugi daiteke; makina horietako buruak finkoak edo oszilakorrak izan daitezke, eta mekanizatu beharreko piezek plano horizontalean edo bertikalean egiten dituzte mugimenduak.

Zertarako balio du fresatzeko makina bertikalak?

Makina-erreminta mota honen ardatza lan-mahaiarekiko perpendikularra denez, mekanizazio-eragiketa ugari egin daitezke. Ohikoenetako bat materialen arbastatzea da, eta horri esker edozein diseinutako pieza konplexuak egin daitezke.

Bestalde, ardatza zuzenean mahaiaren gainean mugituz edo pieza burura hurbilduz, beti bertikalean, mailakako lanketa-lanak egin eta arteka paraleloak mekaniza daitezke (mortasatzea), sakonera, forma eta barrunbe desberdinekin. Gainera, fresatzeko makina bertikal batekin gainazal lauak landu eta hainbat forma mekaniza daitezke, hala nola gurpil hortzdunak eta apaingarriak; horregatik, haren erabilera hainbat industria-sektoretara zabaldu da.

Makina horietan egin daitezkeen mekanizazio-prozesuen artean, lehen aipatutakoez gain, kamak, matrizeak eta moldeak egitea, bai eta perforatzea edo zulatzea ere nabarmentzen dira. Baina argitu behar da, halaber, makina honek abantaila bat duela: material desberdinetako piezak onartzen ditu, hala nola metala (mota eta gogortasun desberdinetakoa), zura, plastikoa eta abar. Ezaugarri eta funtzio horiei guztiei esker, fresatzeko makina bertikala industria ugaritan erabiltzen da, metal-mekanikaz gain. Automobilgintzan, aeronautikan, elikagaigintzan eta abarretan aurki daiteke.