Zer dira gainazal lauak eta nola mekanizatzen dira?

Baliteke inoiz “gainazal laua” terminoa entzun izana metal-mekanikaren industrian. Baina, zer dira gainazal lauak, eta zer mekanizazio-prozesu egin daitezke haien gainean? Zer makina-erremintak lantzen dituzte gainazal mota horiek?

Gainazal lauen ezaugarriak

Zer diren gainazal lauak galdetu badiozu zeure buruari, kontatuko dizugu haren definizioa geometriari estuki lotuta dagoela. Diziplina horretan, gainazal lauak oinarri izeneko puntu komun baten gainean bermatzen diren gorputz geometrikoen aurpegiak dira. Gainazal lauak gorputz biribilen gainazal kurbatuekin batera daude.

Mekanizazioaren industrian, gainazal lauen ezaugarri hori duten pieza ugari aurki daitezke. Garrantzitsua da ez nahastea pieza baten laua izateko ezaugarria leuna edo zimurra izatearekin. Adibidez, hodiek gainazal leuna dute, baina gainazal kurbatuak dira. Zein dira gainazal lau horiek? Zehazki, material desberdinetako xaflak edo plakak aipa ditzakegu: material desberdinak tolestuz edo konformatuz ekoitzitako xaflak dira.

Hala ere, badira beste hainbat gainazal lau, prozedura desberdinen bidez mekaniza daitezkeenak.

Gainazal lauen mekanizazioa

Orain badakizu zer diren gainazal lauak; beraz, garrantzitsua da pieza mota horien gainean aplika daitezkeen makina-erremintak eta mekanizazio-prozesu desberdinak aipatzea.

Artezketa

Gainazal lauen artezketa metal-mekanikaren industrian ohikoenak diren mekanizazio-lanetako bat da. Prozedura urratzailea da, eta pieza metalikoa leundu egiten da harria izeneko erreminta baten eraginari esker. Harriaren ezaugarria da abiadura handian biratzen duela, landu beharreko piezaren gainazala higatzeko edo artezteko.

Mekanizazio mota horren emaitzaz, piezek gainazal leuna eta distiratsua izango dute. Artezteko, artezteko makina izeneko makina bat erabiltzen da. Badira artezteko makina mota desberdinak, baina zehaztasun handiko lana eskatzen duten gainazal lauak leuntzeko, artezteko makina orbitala erabiltzen da.

Gainazal lauen artezketaren kasuan, aldez aurretik zehaztutako sakonera eta kalitatea dituzten eta planoarekiko paraleloak diren gainazalak fabrikatzea da helburua. Prozedura honen emaitzak aldatu egingo dira harriaren ezaugarrien eta piezaren gainean duen abiaduraren arabera.

Gainazal lauen mekanizazioa fresatuz

Mekanizazioa txirbil-harroketarekin edo gabe egin daiteke, baita urraduraz ere. Hirugarren talde horretakoa da artezketa; fresatzea, berriz, txirbil-harroketa bidezko mekanizazioaren barruan dago. Txirbilak mekanizatu beharreko pieza baten gainazaletik kentzen diren xafla txikiak dira.

Fresatzea makina-erreminta espezifiko batean egiten da, eta makina horrek hainbat aho eta hortz dituen ebaketa-erreminta bat du, fresa izenekoa. Fresa gai da makinaren mahaia desplazatzen den hiru ardatzetako ia edozein norabidetan mugitzeko; mahai horretan finkatzen da landu beharreko pieza.

Fresatze bidezko mekanizazioak gainazal lauei eta profil desberdinak dituztenei forma emateko aukera ematen du, baina piezak zulatzeko gai ere bada. Fresak egiten duen mugimenduaren arabera, mekanizazio mota bat edo beste aipatzen da; hala, adibidez, ardatza piezaren gainazalarekiko paraleloan jartzen denean, fresatze zilindrikoa deitzen zaio; noranzko berean badago, esaten da fresatze normala edo konkordantziazkoa dela. Hala ere, ebaketa-erremintaren ardatza piezaren gainazalarekiko perpendikularra denean, fresatze frontalaz hitz egiten da.

Baina, nola mekanizatzen dira gainazal lauak fresatzeko makina batean? Makina-erreminta honetan, bere moldakortasunagatik nabarmentzen baita, gainazal lauek eraldaketa ugari jasan ditzakete. Adibidez, fresatzeko makina batean dimentsio desberdinetako gainazal lauetan artekak egin edo mortasatu daiteke; gainazal horiek berak zulatu ere egin daitezke, edo gainazal bat higatu, txirbil-harroketarekin, piezak nahi den forma hartu arte.

Gainazal lauen tolestea

Lehen aurreratu dugun bezala, metal-mekanikan ohikoenak diren gainazal lauetako bat xafla edo plaka da. Xaflak, altzairu herdoilgaitzezkoak, aluminiozkoak eta karbono-altzairuzkoak izan daitezkeenak, tolestea edo konformazioa izeneko mekanizazio-prozesu baten bidez lortzen dira. Nabarmendu behar da mekanizazio mota horrek ez duela txirbil-harroketarik sortzen, material bat plaka lau bihurtzeko deformazioa edo eraldaketa baino ez baita egiten.

Tolestearen helburua gainazal lau bati forma ematea da, deformazio-prozesu baten bidez, eta prozesu hori tolesteko makina izeneko zehaztasun-makina batean egiten da. Xaflak tolesteko prozesua oso azkarra da, baina konplexua; izan ere, material bat gainazal lau bihurtu ahal izateko, indar edo presio jakin bat aplikatu behar da.

Makina-erreminta honetan, mekanizatu beharreko pieza puntzoiaren eta matrizearen edo oinarriaren artean jartzen da, eta piezaren erdiko puntuan presioa eragiten duen mekanismo bat aktibatzen da.