Zer da eta nola funtzionatzen du tornu horizontalak?

Tornu horizontala, tornu paraleloa ere deitua, oso makina-erreminta erabilgarria da mekanizazio-tailerretan, bere produktibitate handiari esker. Erreminta honekin egiten diren prozesuek kalitatezko emaitzak ematen dituzte.

Zer da tornu horizontala edo paraleloa?

Bankada horizontaleko tornua makina-erreminta ohikoenetako bat da, eta, bere izenak dioen bezala, modu horizontalean edo paraleloan lan egiten du, osatzen duten orgek luzetarako eta zeharkako mugimendua egiten baitute pieza zilindrikoak mekanizatzeko. Tornu mota honen ezaugarria da mekanizazio-eragiketa ugari egin daitezkeela bertan, tornuketaz eta zilindratzeaz gain: ebaketa, artekatzea, hariztatzea, zatiketa, mandrinatzea eta abar.

Uste da tornu hau antzinako tornutik eboluzionatu zela, osagai eta zati berriak gehitu ahala, tailerretarako makina ohikoenetako eta erabilgarrienetako bat bihurtu arte. Hala ere, teknologia berriak agertu direnez, gaur egun tornu mota hauek lan oso puntualak edo espezifikoak egiteko baino ez dira erabiltzen. Gainera, tornu hauek erabiltzeko tornulari adituak behar dira, orgak eskuz maneiatzeak zehaztasun handia eskatzen baitu.

Oso garrantzitsua da, halaber, operadoreek NBE egokiak erabiltzea erreminta hau erabiltzeko. Adibidez, babes-betaurrekoak eta makinan harrapatzen ez den lan-arropa espezifikoa, istripuak saihesteko.

Tornu paraleloaren zatiak

Tornu guztiek osagai berak dituzte; hala ere, tornu paraleloan osagai horiek apur bat alda daitezke. Tornu batek oinarrizko bost zati ditu:

• Bankada, euskarri gisa balio duena. Goiko aldean gida batzuk jartzen dira, buruaren eta orgaren desplazamendurako errail gisa balio dutenak
• Buru finkoa, landu beharreko pieza bultzatzeko helburua duten engranajeak eta poleak eusten dituena. Burua, aldi berean, motorrak, ardatzak eta abiadura-hautagailuek, aurrerapen-unitateak eta aurrerapen-noranzkoak osatzen dute. Osagai honek ardatzean eusten den landu beharreko pieza eusteko eta biratzeko balio du.
• Kontrapuntua, puntuen artean mekanizatzen diren piezen euskarri-puntu eta kokapen gisa balio duen elementua; gainera, hemen jar daitezke zulaketarako barautsak eta barauts-euskarriak.
• Orga eramangarria, orga nagusiak osatua, norabide axialean mugitzen dena; gainera, zeharkako orga ere badu, bere izenak dioen bezala zeharkako mugimenduak egiten dituena. Tornu paraleloan, beste tornu mota batzuetan ez bezala, hirugarren orga bat dago: goiko orga orientagarria. Hirugarren orga hau oinarri batek, charriot batek eta erreminta-euskarriko dorre batek osatzen dute. Edozein norabidetan orienta daiteke.
• Chuck edo buru birakaria, pieza eusteko funtzioa duena. Merkatuan chuck mota desberdinak daude, eta tailer bakoitzak hobekien komeni zaiona aukera dezake, mekanizazio-beharren arabera.

Tornu horizontalaren funtzionamendua

Tornu mota hau erraz erabiltzen da. Pieza ondo lotuta jarri behar da plater birakarian. Horretarako, heldulekua sendoa duten kako batzuk erabiltzen dira, mekanizazio-prozesuan pieza mugi ez dadin. Erreminta honen orgak eskuzkoak izan daitezke, baina motordunak ere badaude; orga motorizatuak erabiltzen dituzten tornuak dimentsio handikoak izan ohi dira.

Tornu horizontala oso egonkorra da, eta hori da bere abantaila handietako bat; hala ere, bere erreminten konfigurazioa samar mugatua da. Dena den, bankada mota hau duten tornuek dimentsio handiko piezak kargatzeko eta deskargatzeko aukera ematen dute. Gainera, bankadaren eta kontrapuntuaren artean dagoen tarte txikiari esker, piezek diametro handiagoetan biratu dezakete.

Hariztatzea, tornu paraleloen funtzio berezia

Piezen hariztatzea zenbakizko kontroleko tornu batean (CNC) egin daiteke, baina mekanizazio hori tornu paralelo batean egitea ere posible da. Bankada horizontaleko tornuetan, hori Norton kaxa erabiliz lortzen da. Zalantzarik gabe, hariztatzea da tornu paraleloetako lan ohikoenetako bat, tamaina eta pauso desberdinetako hariak sor daitezkeelako, kanpokoak (ardatzen gainean egiten dira) eta barnekoak (azkoinen gainean egiten dira). Bankada horizontaleko eskuzko tornuetan, hori aipatutako Norton kaxari esker da posible. Norton kaxa 1890ean asmatu zen eta, tornuetan txertatu zenean, aurrerapen handia izan zen; kaxa horri esker konponbidea eman zitzaion hariztatu beharreko piezen pausoak finkatzeko engranajeak eskuz aldatu beharrari. Kaxa engranaje-tren lekualdagarri batzuek osatzen dute, baina badira tren basculatzaile bat eta engranaje-kono bat dituztenak ere. Kaxak makina-erremintaren buruaren mugimendua erreminta-euskarriko orgarekin lotzen du, eta orga horretan torloju bat dago. Baina zergatik da posible hariztatzea? Kaxa honek hainbat palanka maneiatzeko aukera ematen duelako, eta palanka horiek orgaren aurrerapen-abiadura ugari ahalbidetzen dituzte; horri esker, hainbat motatako hari-pausoak egin daitezke.