Zer da tornuko luneta?

Tornua biraketa-piezak txirbil-harroketa bidez mekanizatzeko makina-erreminta bat da. Tornuan, pieza bere ardatzaren gainean biratzen da, eta ebaketa-erreminta, berriz, pieza horren gainazalera iritsi arte mugitzen da. Ebaketa-erreminta piezaren gainazalarekin kontaktuan sartzen denean, txirbilak edo soberako materiala harrotzen dira. Mekanizazio zuzena egiteko beharrezkoak diren elementuetako bat tornuko luneta da.

Eusteko sistemak: tornuko luneta

Piezak behar bezala mekanizatu ahal izateko, hainbat baldintza bete behar dira. Mekanizazioaz beraz gain, eta erreminta egokiak eta programa espezifikoak erabiltzeaz gain, ezinbestekoa da piezak oso ondo lotuta egotea makina-erremintari. Hainbat eusteko sistema mota daude, makinak lan egiten duen bitartean pieza bere lekutik mugi ez dadin. Horien artean daude masailak, baina baita lunetak ere.

Tornuko luneta piezei eusteko gailu osagarri bat da, eta haientzako euskarri gisa balio du. Gailu mota hau biraketa-piezak oso luzeak direnean erabiltzen da; luneten helburu nagusia da piezak ez deformatzea tornuketa-eragiketetarako beharrezkoa den presioa aplikatzen den bitartean.

Tornuei buruzko alderdi orokorrak

Tornuko lunetan sakondu aurretik, garrantzitsua da argitzea zer den tornua eta nola osatzen den. Oro har, tornua hainbat prozesuren bidez piezak mekanizatzeko aukera ematen duen makina-erreminta bat da; tornu batek piezak hariztatu, ebaki, zulatu edo barrenatu, zilindratu, desbastatu eta artekatu ditzake. Pieza makinaren buruan edo chuck-ean lotzen da, eta bere ardatzaren gainean birarazten da. Pieza biratzen ari den bitartean, ebaketa-erreminta bat edo gehiago piezaren gainazalera hurbiltzen dira, aurrerapen-mugimenduan.

Erreminta piezaren gainazalera iristen denean, soberako materiala harrotzen da, eta txirbil izeneko xafla txikien bidez kentzen da. Tornuetan, ebaketa-erreminta orga desplazagarri batean muntatuta dago, piezaren ardatzarekiko (X ardatza) paraleloak diren gida edo errailen gainean. Orgaren gainean, aldi berean, beste orga bat dago, Z ardatzean mugitzen dena eta piezarekiko norabide erradiala jarraitzen duena. Tornu batzuetan hirugarren orga bat dago, charriot izenekoa, eta inklinatu daitekeela du ezaugarri.

Industrian hainbat tornu mota daude: paraleloak, kopiatzaileak, konputagailu bidezko zenbakizko kontrolekoak, automatikoak eta abar. Horietako bakoitzaren funtzionamendua bere zehaztapenen araberakoa da, baina tornu guztiek zerbait komunean badute, erabiltzen dituzten eusteko sistemak dira. Sistema horiek (horien artean dago tornuko luneta) pieza bere lekuan mantentzea dute helburu, mekanizazioa zehatza izan dadin.

Tornuaren osagarriak

Tornuak, beste makina-erreminta askok bezala, sistema laguntzaileak ditu, tornuketa-eragiketak errazago egiteko eta emaitzak kalitatezkoak izateko. Tornurako osagarri ugari daude, eusteko sistemen eta euskarrien artean. Hauek dira horietako batzuk:

• Atzapar unibertsaleko eusteko platera, lan-pieza buruari lotzeko aukera ematen duena.
• Atzapar bigunetako eusteko platera, pieza buruan eusten duen osagarria, dagoeneko akabatuta dagoen gainazal baten bidez.
• Arraste-platera, eusteko zailak diren piezetarako.
• Atzapar independenteko platera, piezak elkarrengandik independenteak diren lau atzaparrekin eusten dituena.
• Euskarri finkoa edo luneta, piezaren mutur bati eusteko aukera ematen duena kontrapuntua erabili ezin denean.
• Euskarri mugikorra edo luneta mugikorra, organ muntatzen dena eta pieza luzeei eusteko eta ebaketa-puntutik gertu jartzeko aukera ematen duena.

Tornu automatikoaren ezaugarria, bestalde, da tornuaren buruak ematen duela desplazamendu axiala. Tornu automatikoetan (suitzar motakoak edo «buru mugikorrekoak» ere deituak), buruak atzera egiten du pintza irekita duela, eta, pintza ixtean, barraren aurrerapen-mugimendua sortzen du pieza mekanizatzeko; erreminta, berriz, ez da axialki mugitzen.

Tornuko lunetari esker, luzera handiko piezak mekaniza daitezke, haien diametroa edozein dela ere.

Lunetak tornuketa-eragiketa desberdinetan

Zilindraketa

Zilindraketa forma zilindrikoko gorputzei egiten zaien barneko eta kanpoko mekanizazioa da. Lan mota horien kalitatea bermatzeko, tornuak ondo doituta egon behar du lerrokadurari eta kontzentrikotasunari dagokienez. Zilindratu beharreko piezak atzaparreko platerean lot daitezke (pieza laburrak direnean), baina punten artean eta arraste-bernoarekin lotuta ere joan daitezke. Dimentsio eta pisu handiko piezak direnean, gomendagarriena luneta finko edo mugikor batekin lotzea da.

Mandrinaketa

Zilindraketa-eragiketa hutsunean egiten denean, mandrinaketa deitzen zaio. Luzera handiko pieza zilindriko bat mekanizatu nahi denean, eusteko gailuetako eta euskarrietako bat erabiltzen da, hala nola mandrilak eta luneta finkoak edo mugikorrak.