Tornu paraleloaren buruaren ezaugarriak

Tornua mekanizazio-lan desberdinak egiteko aukera ematen duen makina-erreminta da: errebuluzio-piezak hariztatu, ebaki, zilindratu, zulatu, arbastatu eta artekatu daitezke. Pieza biratzen denean funtzionatzen du, tornuaren buruari edo chuck-ari lotuta, eta, bitartean, ebaketa-erremintak haren gainazalera hurbiltzen dira, eta txirbilak kentzen dituzte prozesuan.

Tornuaren funtzionamendua

Tornua oso makina moldakorra da, egin ditzakeen lan ugariei esker; horregatik dago mekanizazio-tailer gehienetan. Baina nola funtzionatzen du erreminta honek? Tornuak buru edo chuck bat du, eta hari lotzen zaio landu beharreko pieza, lotura-sistema eta tresneria desberdinen bidez. Horrek ahalbidetzen du pieza biratzea.

Bestalde, ebaketa-erremintak daude, tornuak egiten dituen prozesu desberdinetarako egokiak. Gida batzuetan zehar desplazatzen den orga baten gainean muntatzen dira, piezaren biraketa-ardatzarekiko mugimendu paraleloan (X ardatza). Orga horren beraren gainean beste bat dago, piezarekiko norabide erradialean mugitzen dena (Z ardatza). Tornu-modelo batzuek hirugarren orga edo charriot bat dute, eta inklinatu egiten da forma konikoko piezak mekanizatzeko.

Tornuek material ugari landu ditzakete, hala nola altzairua eta burdinurtua, gogortasun handieneko elementuen artean; brontzea, letoia eta baita plastikoak ere tornuz landu ditzakete, nylona esaterako.

Tornuaren zatiak

Tornua lau multzo nagusik osatzen dute:

• Bankada, tornuaren gainerako zatiei euskarria ematen diena. Gidez osatuta dago, eta haietan zehar desplazatzen dira orga nagusia eta buru mugikorra edo kontrapuntua.
• Tornuaren buruak. Tornuak buru multzo bat du, mugikorra eta finkoa, bankadari modu iraunkorrean lotuak ezkerraldetik. Hemen dago ardatza, polea-sistema baten bidez biratzen dena. Pieza eustea eta biraraztea da haren zeregina.
• Kontrapuntua, bi piezaz osatua. Beheko zatia giden gainean dago, eta goikoa lehen zatiaren gainean. Zati horiek torlojuen bidez doitzen dira. Hemen daude kontrapuntuaren ardatza eta tornuaren biraketa-puntua.
• Orga-multzoa. Ebaketa-erremintak mugitzen eta kontrolatzen dituen pieza da. Orgak bost zati ditu: euskarria, giden gainean irristatzen dena; taula, orgaren euskarriari lotua; zeharkako orga, orga nagusiaren gainean jartzen dena; euskarri konposatua, zeharkako orgaren gainean, eta erreminta-zutoina.

Tornuaren buru motak

Buru mugikorra

Tornuaren buru mugikorra edo kontraburua bi piezaz osatuta dago. Lehenengoa euskarria da, makinaren giden gainean jarria, eta haietan zehar desplaza edo finka daiteke. Beste pieza lehenengoaren gainean dago, eta ardatz bat du, biradera baten bidez eragiten dena, kontrapuntuaren luzetarako mugimendua egiteko. Ardatzak presio egokia egiten du zentratze-puntu izeneko zulo koniko itsu baten gainean.

Tornuaren buru honen ezaugarria da kontrapuntua mugitu eta posizio desberdinetan finka daitekeela, eta mekanizatu beharreko piezaren kanpoko ertzari euskarri gisa balio diezaiokeela. Buruaren bolanteak ahalbidetzen du kontrapuntua aurrera edo atzera eramatea buruaren gorputzaren gainean.

Buru mugikorra dimentsio handiko piezak mekanizatzeko erabiltzen da, baina erreminta-euskarri gisa ere balio du, eta han gordetzen dira ebaketa-elementuak, hala nola barautsak.

Buru mugikorrak elementu hauek ditu:

• Oina
• Finkatze-azkoina
• Bolantea
• Zilindroa
• Kasketa
• Kasketaren finkatze-torlojua
• Kontrapuntua

Buru finkoa

Tornuaren buru hau, buru finkoa edo abiadura-burua deitua, izenak dioen bezala, ez da mugitzen; makinaren bankadaren ezkerraldean finkatzen da modu iraunkorrean. Buruaren funtzio nagusia pieza eustea eta biraraztea da, mekanizazio-prozesurako. Buru finkoa engranaje edo polea sail batez osatuta dago, pieza eta gainerako aurrerapen-unitateak bultzatzen dituztenak; buru finkoan motor bat, ardatz bat eta hiru hautagailu desberdin daude: abiadurarena, aurrerapen-unitatearena eta aurrerapen-noranzkoarena.

Buru finkoan, ardatza engranaje- eta polea-sistema baten bidez biratzen da. Gainera, lotura-sistema eta tresneria sail bat gehitzen zaizkio, pieza behar bezala eusteko.

Egiten den abiadura-aldaketaren arabera, buru finkoa honelakoa izan daiteke:

• Polea-taldeduna. Gero eta gutxiago erabiltzen da tornu modernoetan, eta diametro desberdineko polea multzo batez osatuta dago.
• Polea bakarrekoa: mugimendua motorretik polea bakar baten bidez transmititzen da, eta ardatzaren abiadura engranajeei edo abiadura-erregulagailuei esker lortzen da.
• Motorraren bidezko transmisio zuzenekoa: barne-aldagailu bat du, eta mugimendua ardatz nagusira transmititzeko gai da.