Tornu paraleloa: funtzionamendua

Tornua da makina-erreminta zaharrena: asmatu zen lehena izan zen eta, gainera, gaur egun gehien erabiltzen direnetako bat da. Tornuan mekanizazio-eragiketa ugari egin daitezke; oso makina erraza da erabiltzeko, eta behar dituen erremintak denbora laburrean presta daitezke. Gaur egun dauden tornu moten artean, tornu paraleloa eta haren funtzionamendua interesgarriak izan daitezke zuretzat pieza solidoak eraldatu nahi badituzu.

Zer da tornu paraleloa?

Tornua mekanizazio-tailerretan gehien erabiltzen diren erremintetako bat da. Edozein motatakoa izanda ere, tailer gehienek behar dituzte piezak ekoizteko, gehienak zilindrikoak, baina baita zulaketarako eta zirrikituak egiteko ere, beste lan batzuen artean. Tornu paraleloak metalezko pieza bat (lehengaia) diseinu zehatz bateko beste pieza bihurtzeko aukera ematen du.

Tornuen ezaugarria da pieza atzaparreko plater batean jartzen dela, gomendatutako eusteko sistemaren bat erabiliz. Pieza, lotuta, biraka aritzen da ebaketa-erremintaren ahoarekin topo egin arte. Makina mota hauek burgiak eta zizelak erabil ditzakete piezak txirbil-harrotzearen bidez mekanizatzeko.

Tornu paraleloa: funtzionamendua eta atalak

Tornu paraleloa buru batez osatuta dago, eta haren barruan biratzen du ardatzak; gainera, haren egituraren barruan luzetarako gida pare bat ere badago, elkarren artean eta ardatzarekiko paraleloak. Ardatzaren lepoan plater unibertsal edo hiru atzaparreko bat dago, pieza zentratzeko eta ebaketa-erremintaren muturrarekin topo egin arte egin behar duen biraketa-mugimendua adierazteko erabiltzen dena. Pieza plater horretan jarri eta lotzeko sistema ugarietako baten bidez hari lotu ondoren, tornuak funtziona dezake.

Tornu paraleloaren giden gainean buru mugikorra mugi daiteke; haren ardatza buru finkoarenarekin bat dator. Buru horretan bertan, tornuaren kontrapuntuarekin enkaja daitekeen mutur bat duen barra bat aurki daiteke; hori, ordea, punten arteko mekanizaziorako da. Buru finkoaren eta buru mugikorraren artean, eta gida batzuetan zehar, erreminta-euskarriko orga mugitzen da. Desplazamendu hori eskuzkoa izan daiteke edo makinaren bolantearen bidezkoa. Tornu paraleloan, orga eskuz eragiten denean, bolanteak pinoi bat birarazten du, bankadaren gainean dagoen kremailera finkoarekin engranatzen dena.

Makina aurrerapen-mugimenduaren arabera eragiten denean, mugimendu horri esker zilindratzeko barrak, hariztatzeko torlojuak edo makina honetako mekanizazio desberdinetarako erabiltzen den beste edozein erremintak egin behar duen biraketa transmititzen da. Era berean, tornuaren orgaren gainean eta giden zeharka, erreminta-euskarriko dorrea mugi daiteke.

Orain badakizu zer den tornu paraleloa eta nolakoa den haren funtzionamendua; ezagutu ditzagun osatzen duten atalak:

• Bankada: makinaren egitura da, eta haren elementu guztiak haren gainean bermatzen dira. Bankadaren gainean irristatzen dira kontrapuntua, lunetak eta orga; hori gida zuzen batzuei esker da posible.
• Buru finkoa edo platera: hemen biltzen dira makinak abiadura desberdinetan funtzionatzea ahalbidetzen duten transmisioak eta engranajeak; abiadura horiek atzaparreko platerera transmititzen dira, eta haren gainean jartzen da pieza.
• Buru mugikorra edo kontrapuntua: piezari behar bezala eusteko erabiltzen da punten arteko tornuketa egiten denean. Bertan dago kontrapuntua.
• Orga edo dorrea: piezak mekanizatzeko erabiliko diren erremintak finkatzen diren lekua. Orga bankadan zehar mugitzen da, eta eskuzkoa edo motorduna izan daiteke. Luzetara mugi daiteke, baina baita beste bi ardatzetan ere.
• Luneta: tamaina handiko piezak mekanizatzeko erabiltzen da.
• Ebaketa-erremintak: tornua makina moldakorra eta mekanizazio-prozedura ugari egiteko gai denez, hainbat erreminta behar ditu. Ohikoena zizelak erabiltzea da, tornurako espezifikoak direnak; zulaketa bidezko mekanizazioa denean, tornuak burgiak erabili beharko ditu.

Funtzionamendua

Tornuak behar bezala funtziona dezan, zenbait alderdi eta gomendio hartu behar dira kontuan. Hasteko, esan behar dizugu langileak mekanizazioaren aurretik egiaztapen batzuk egin beharko dituela. Makina etengailu diferentziala duen zirkuitu baten bidez konektatuta dagoela egiaztatu beharko du. Zirkuitu horrek lurrera konektatuta egon behar du eta sentikortasun-etengailu bat izan behar du.

Halaber, egiaztatu behar da platera eta haren segurtasun-gailua behar bezala jarrita daudela eta, jakina, pieza platerari irmo lotuta dagoela. Makinaren mekanizazio-eremua garbi dagoela egiaztatu behar da, hau da, tornu paraleloaren funtzionamendu zuzena eragotz dezaketen txirbil metaturik ez dagoela.