Zer da artezteko makina unibertsala?

Urradura bidezko mekanizaziorako, hau da, txirbil-harrotzerik gabekorako, artezteko makina bat erabiltzen da. Dauden artezteko makina moten artean, artezteko makina unibertsala da mekanizazio-tailerrek gehien erabiltzen dutenetako bat, eskaintzen dituen onura ugariei esker.

Zer da artezteko makina unibertsala?

Piezen mekanizazioa txirbil-harrotzearekin, txirbil-harrotzerik gabe eta urradura bidez egin daiteke. Urradura bidezko mekanizazioak pieza bateko materiala kentzen du hari forma emateko, baina materiala kantitate txikietan kenduz; arteztea, izenak dioen bezala, piezen akabera hobetzeko prozesu bat da, eta pieza beste makina batzuetatik pasatu ondoren erabil daiteke, hala nola tornuetatik, fresatzeko makinetatik eta abar.

Artezteko makinak harri urratzailea izeneko erreminta bat erabiltzen du, silizio-karburo, kuartzo eta korindoi aleez eta aglutinatzaile batez osatua. Arteztearen bidez, tolerantzia eta neurri zorrotzak behar dituzten piezak findu daitezke, dimentsioari, geometriari edo gainazaleko akaberari dagokienez. Horrela, artezteko makina batek piezaren diametroa, luzera eta angelua hobe ditzake; baita haren zentrokidetasuna eta paralelotasuna ere, bai eta zimurtasuna eta marratuaren norabidea ere.

Artezteko makinan erabiltzen diren piezak, gehienak, prozesu termikoen bidez gogortutako altzairuzkoak dira.

Artezteko makina motak

Artezteko makinak arteztu beharreko piezen arabera sailkatzen dira:

• Lautzeko makinak edo tangentzialak: buru batez (bertan dago harria) eta luzetarako orga batez osatuta daude. Orga horretan jartzen da arteztu beharreko pieza. Matrizeak eta gainazal lauak arteztzeko erabiltzen dira.
• Zentrorik gabeak: artezteko makina hau forma zilindrikoko pieza txikiak arteztzeko erabiltzen da. Seriean mekanizatzeko aukera ematen du.
• Artezteko makina unibertsala: ardatzen kanpoko diametroak arteztzeko erabiltzen dira. Tamaina handiko makinak dira, abiadura-erregulagailua duen harri-euskarriko buru batekin.

Artezteko makina unibertsalaren ezaugarriak eta atalak

Artezteko makina unibertsalak lan-ahalmen handiagoa eskaintzen du, biraketa-gorputzak mekanizatzen baititu. Artezteko makina unibertsalak sendoak eta tamaina handikoak dira; beraz, hainbat piezaren barnealdea eta kanpoaldea mekaniza daitezke; pieza horietako batzuek, adibidez, forma zilindrikoa eta konikoa dute. Hau da, makina honek sortzaile kurbatuak edo zuzenak dituzten gainazalak landu ditzake, bai eta piezaren ardatzarekiko perpendikularrak diren gainazal lauak ere. Nola dago osatuta artezteko makina unibertsala?

Bankada

Bankadak makinari eusten dio eta makinaren atal desberdinak gidatzen ditu lana egiteko. Alde luzean zehaztasunez mekanizatutako gida batzuk instalatzen dira, hiru forma desberdinetakoak: prismatikoa, laua eta V formakoa. Gainera, horiekiko paraleloak diren bi zeharkako gida daude, orga irristatzea ahalbidetzen dutenak.

Bankadatik kanpo daude zentral hidraulikoa, hozte-ekipoa eta makinaren koadro elektrikoa.

Artezteko makina unibertsalaren mahaia

Mahaia bi zatitan banatzen da. Beheko aldean gidak daude, bankadakoekin bat etortzeko moduan jarrita. Mahai honen goiko aldeak plano horizontalean biraketak egin ditzake, eta haren gainean daude burua eta kontraburua. Mahaiak mugimendu txandakatua egiten du bankadaren edo bankuaren gidetan zehar.

Pieza-euskarriko burua

Mahaiaren muturretako batean dago, eta mekanizaziorako behar diren piezak birarazteaz arduratzen da. Bi zatik osatzen dute: mahaiaren gainean irristatzen den mahai edo plataforma batek eta buruak berak. Burua, aldi berean, bi piezatan banatuta dago: ardatz nagusia eta motorra.

Harri-euskarriko burua

Bi zeharkako gidaren gainean dago. Beheko zatia bankadaren gainean mugitzen da; haren gainean, era berean, goiko zatia kokatzen da, orienta daitekeena eta pieza konikoak arteztzeko erabiltzen dena. Bestalde, ardatza buruaren atala da: mutur batean harria instalatzen da, eta beste muturrean arrastatze-polea lotzen da. Polea hori, aldi berean, motor bati lotuta dago.

Artezteko makina zilindrikoa artezteko makina unibertsal bihur daiteke harrientzako pintza duen ardatza harri-euskarriko buruaren atzealdean jartzen denean.

Kontrapuntua

Kontraburua ere deitua, mahaiari doitzen zaizkion gidez osatutako bloke bat da. Horri esker, nahi den posizioan jar daiteke. Kontrapuntua presioz funtzionatzen duten torloju batzuen bidez doitzen zaio mahaiari. Kontrapuntuaren ardatzak palanka baten bidez berehala atzera egiteko ezaugarria du.

Artezteko harria

Artezteko harriak piezak egiten duenaren aurkako biraketa-mugimendua du. Harriak ale urratzaile gogor eta higaduraren aurkako erresistenteak ditu, eta minutuko 30.000 birako abiadurak lor ditzake. Harria arteztu beharreko piezaren materialaren eta piezari eman nahi zaion formaren arabera aukeratu behar da.