Artezteko makina konbentzionalaren funtzionamendua

Artezteko makina konbentzionala makina-erreminta bat da, eta piezak urraduraz mekanizatzeko erabiltzen da. Artezketa, gehienetan, altzairuzko piezetan egiten da, eta pieza horiek prozedura termiko baten bidez gogortzen dira.

Zer da artezteko makina konbentzionala?

Mekanizazioaren esparruan, hiru prozedura daude piezak lantzeko: txirbil-harroketarekin, txirbil-harroketarik gabe eta urraduraz. Urradura-prozesua artezteko makina izeneko makina-erreminta batekin egiten da, eta piezak zehaztasun dimentsional handiarekin eta zimurtasun gutxiagorekin lantzea da haren ezaugarria.

Material bat artezteko, harriak erabiltzen dira, hau da, disko urratzaile sendoak. Baina noiz egiten da piezen artezketa? Oro har, metodo osagarri gisa erabiltzen da, pieza beste makina batzuetan landu ondoren, hala nola tornuan, fresatzeko makinan eta abar. Beste mekanizazio-prozesuen bidez, hala nola tornuz lantzea edo fresatzea, material kopuru handiak kentzen dira; soberakina prozesu urratzaileen bidez ken daiteke, pieza hobetzeko. Gainera, artezketari esker, pieza horiek beste metodo batzuekin trata daitezke, hala nola leuntzearekin eta lapeatzearekin.

Artezteko makina konbentzionalak bastidore batez osatuta daude, eta bastidore horri harri birakaria lotzen zaio; harria ale urratzaile oso erresistente eta gogorrez osatuta dago. Harri horien abiadura minutuko 30.000 birara irits daiteke. Dena harriaren diametroaren araberakoa da.

Artezteko makina motak

Garrantzitsua da nabarmentzea merkatuan artezteko makina mota desberdinak daudela, eta mekanizatu beharreko piezen motaren arabera erabiltzen direla, bai eta tailerretan ematen zaien erabileraren arabera ere:

• Gainazal lauetarako artezteko makina: artezteko makina mota hau bitan bana daiteke: tangentzialak eta frontalak. Erabiltzeko errazak direlako bereizten dira; izan ere, piezaren biraketa- eta translazio-mugimenduak ahalbidetzen dituen orga bakarra dute.
• Zentrorik gabeak: dimentsio txikiko eta forma zilindrikoko piezak artezteko. Automatiza daitezke.
• Artezteko makina konbentzionala edo unibertsala: gehienbat ardatzen kanpo-diametroak mekanizatzeko erabiltzen da. Tamaina handiko makinak dira, eta harri-euskarriko buruak abiadura-erregulagailu bat du, harriaren eta artezteko piezaren ezaugarrien arabera doitzen dena.
• Artezteko makina zilindrikoa: kanpokoetan eta barnekoetan banatzen dira.

Nola funtzionatzen du artezteko makina konbentzionalak?

Artezteko makina unibertsalak edo konbentzionalak abantaila bat du: lan-ahalmen askoz handiagoa eskaintzen du, piezak birako lantzeko aukera ematen baitu. Makina horien ezaugarriak tamaina handia eta sendotasuna dira, eta horri esker mota guztietako piezak mekaniza daitezke, ia dimentsioak kontuan hartu gabe. Hala, artezteko makina konbentzional batean zehaztasun handia behar duten tamaina oso txikiko piezak landu daitezke, baina baita askoz tamaina handiagoko piezak ere.

Makina honek orga luzetarako bat du, piezei translazio-mugimendua emateaz arduratzen dena; piezak beren ardatzaren inguruan biratzen dira, orgaren beraren aurrerapen eta itzulera automatikoaren bidez. Orgaren mugimendua mekanismo hidrauliko bati esker lortzen da.

Bestalde, harri urratzaileek mekanizatu beharreko piezaren aurkako biraketa-mugimendua dute. Eta zein da ardatzaren biraketa-abiadura? Piezaren gogortasunaren eta mekanizazioaren ezaugarrien arabera doitu behar da; horretarako, artezteko makina konbentzionalak abiadura-erregulatzaileak ditu.

Harri urratzaileak artezteko makinetan

Harri edo eskuila urratzaileak artezteko makina orotako funtsezko erreminta dira. Harri horiek piezen formetara egokitzen dira, eta artezteko mota guztietako gainazaletarako moteltze-eragin ezin hobea ematen dute. Piezen ingerada eta forma konplexuetara erraz egokitzeko gaitasuna dute, eta akabera uniformea eskaintzeko diseinatzen dira.

Artezteko makinetan, harriak abiadura handian biratzen du, mekanizatu beharreko piezen altuerak, akatsak eta irregulartasunak kentzeko. Harri horiek material konposatu batez egiten dira: euskarri-materiala, agente aglutinatzailea edo erretxina eta mineral urratzailea. Harrien ezaugarriak gogortasuna eta egitura dira, bai eta erabiltzen duten mineral mota ere; harri urratzaile bat aukeratu aurretik kontuan hartu beharreko faktoreak izango dira horiek. Gainera, piezan lortu nahi den akabera-mailaren eta piezaren propietateen araberakoa ere bada.

Artezteko harrien propietateen artean, ebaketa-ertz kopuru mugagabea dutela aurkitzen dugu, ale urratzaileek osatuak; ale urratzaile horiek, aglutinatzaileak elkarri lotuak, dira pieza lantzeaz arduratzen direnak gainazalarekin kontaktuan sartzen direnean. Bestalde, erreminta horiek ausaz kokatutako ebaketa-puntuak dituzte; beraz, zaila da harriaren ale bakoitzaren posizioa kontrolatzea.

Azkenik, nabarmendu behar dugu artezketa-prozesuak energia kopuru handiak kontsumitzen dituela; energia horren % 80 bero moduan galtzen da, eta % 10, berriz, harri urratzaileak zuzenean gastatzen du.