Zer lan egiten ditu mortasatzeko makinak eta zein dira bere abantailak?

Mortasatzeko makina, limatzeko makina bertikal gisa ere ezaguna, makina-erreminta sendo eta astuna da, eta metalezko piezak gorako eta beherako lerro zuzeneko mugimendu batekin mekanizatzeko (joan-etorria) gai da, nahi diren akaberak lortzeko; akabera horiek oso askotarikoak izan daitezke eskatutako beharren arabera, hala nola engranajeetarako artekak mekanizatzea, palankak, kamak edo plakak.

Bere ebaketa-erreminta mandrilaren puntan dago; mandrila mortasatzeko makinaren buruari ainguratutako metalezko barra bat da. Ezinbestekoa da erreminta horrek landu beharreko materialak baino gogortasun handiagoa izatea, lortutako txirbilak material horretakoak izan daitezen eta erremintaren higadura ahalik eta txikiena izan dadin.

Limatzeko makina bertikal baten funtsezko osagaiak

Mortasatzeko makina batekin egin daitezkeen txirbil-harroketa bidezko ebaketa-lanak ezagutu aurretik, beharrezkoa da haren oinarrizko osagaiak edo zatiak ezagutzea, horien araberakoak baitira, hain zuzen ere, haren funtzio orokorrak.

Bankada edo armazoia

Makinaren gorputz nagusia da, oro har galdaketaz pieza bakarrean fabrikatua, soldadurarik edo loturarik gabe. Mortasatzeko makina osatzen duten gainerako zatiei eusten die.

Lan-mahaia

Bankadaren beheko aldearen gainean akoplatutako osagai laua da; errail batzuen gainean eusten da, zeharkako eta luzetarako ardatzetan (X, Y) mugitzeko, bai eta ardatz bertikalean ere, zurtoin batean kokatutako bolante batekin altuera erregulatzeko. Hau landu nahi den pieza jartzen den zatia da, eta normalean prentsatze-mekanismo batekin finkatzen da.

Erreminta-euskarriko burua

Bankadaren goiko aldean erreminta mugitzen den errail bertikalak dituen buru bat dago. Joan-etorriko mugimendu zuzena sortzeaz arduratzen da, biela-birabarki mekanismo bati esker, erremintak bertikalki sar ditzan nahi diren ildaskak eta artekak.

Azpimarratu behar da erremintaren ibilbidea (joan-etorriko mugimenduaren gehienezko eta gutxieneko altuera) zehaztasunez doi daitekeela mekanizazio-lanari ekin aurretik. Horrela, akatsak saihesteaz gain, pieza erabat hondatzeko aukera ere saihesten da.

Makina-erreminta honekin egin daitezkeen lanak

Mortasatzeko makinak bereziki erabilgarriak dira metalezko piezetan artekak mekanizatzeko lanak egiteko, bai engranaje-gurpilei hortzdun forma bereizgarria emateko, bai zuloetan txabeta-artekak sortzeko edo hainbat gainazalen ingerada egiteko.

Txirbil-harroketa egiteko erremintak hainbat tamainatakoak dira. Hor sartzen da jokoan limatzeko makina bertikalaren garrantzi nagusia, haren mekanizazio-eragiketa batzuk errazago egin baitaitezke beste makina-erreminta batzuekin, hala nola fresatzeko makinekin edo tornuekin. Hala ere, mortasatzeko makinen alde sendoa tamaina handiko piezak dira, beste makina horiek pieza txikiak prozesatzera mugatzen baitira gehiago.

Ez da gaizki ulertu behar. Mortasatzeko makina batek tamaina txikiko piezak landu ditzake, baina bere ahalmen eta probetxu handiena pieza handiak arbastatzean lortzen du, hala nola autoentzako llantak sortzeko erabil daitezkeen metalezko ardatzetan.

Mortasatzeko makina erabiltzearen abantailak

Egia bada ere mortasatzeko makinen erabilera ez dagoela antzeko beste makina-erreminta batzuena bezain hedatuta, bat erosteak zenbait abantaila ekar ditzake piezen eta materialen mekanizazio-prozesu jakin batzuetan, batez ere gogortasun handiko metaletan, hala nola aluminioan edo altzairuan. Abantaila horietako batzuk hauek dira:

• Aukera bikainak dira beste aukera batzuek jasan ezingo lituzketen tamaina handiko piezak mekanizatzeko.
• Emaitza ezin hobeak ematen dituzte artekak mekanizatzeko lanetan, engranajeak ebakitzean eta plaketan eta palanketan ingeradak egitean.
• Mortasatzeko makina bat beste aukera batzuk baino espezializatuagoa dago pieza zilindrikoen barne-aurpegiak arbastatzen.
• Mortasatzeko makinak ez dira hain konplexuak, eta mantentze-lan eta ordezko pieza gutxiago behar dituzte. Izan ere, antzeko funtzioak betetzen dituzten beste makina-erreminta batzuek baino zati mugikor gutxiago dituzte.
• Funtzionamendu-printzipioa sinpleagoa da; beraz, behar bezala erabiltzeko eskatzen den prestakuntza-maila ez da hain zorrotza.
• Oro har, leku gutxiago hartzeko joera dute.

Garrantzitsua da adieraztea limatzeko makina bertikal batek ere baditu bere mugak edo desabantailak, hala nola pieza txikiak prozesatzean errendimendu txikiagoa izatea. Gainera, harekin egin daitezkeen mekanizazio-lanak ez dira hain askotarikoak beste prozesu batzuekin alderatuta, hala nola tornuketarekin edo fresaketarekin. Laburbilduz, makina-erreminta ez hain moldakorra da, baina askoz eraginkorragoa bere espezializazio-arloan.