Fresaketa frontala eta tangentziala: haien desberdintasunak

Fresaketa materialak mekanizatzeko prozesu oso ohikoa da, eta fresaren biraketari esker egiten da; fresa buru bati lotzen zaion ebaketa-erreminta da, ebaketa-aho edo -hortzez osatua. Dauden fresaketa moten artean, honako hauek aurkitzen ditugu: fresaketa frontala, tangentziala, oposizioko tangentziala eta konkordantziako tangentziala.

Zer da fresaketa?

Fresaketa azken aldian gehien erabiltzen den piezak mekanizatzeko metodoetako bat da. Prozesu honek eskaintzen duen moldakortasunari zor zaio, eta onura handiak besterik ez dizkio ematen metal-mekanikako industriari. Fresatzeko makinari esker, piezak produktibitatea handitzeko moduan mekaniza daitezke, eta kalitate eta zehaztasun handiko emaitzak lor daitezke.

Fresatzeko makinek piezak txirbil-harroketa bidez mekanizatzen dituzte, fresaren biraketa-mugimenduaren bidez. Fresatzeko makina unibertsaletan pieza da ebaketa-erremintarantz mugitzen dena, erreminta biraka ari den bitartean, piezari nahi den forma emateko. Makina hauek metal mota guztiak landu ditzakete, burdinazkoak ez direnak barne, bai eta egurra, altzairua eta ebaketa sintetikoko materialak ere.

Mekanizazio mota hau erabiltzeak aukera ematen du pieza, fresatzeko makinan landu ondoren, beste prozesu bat jasateko, hala nola desbastatzea edo zorroztea. Baina nola egiten da benetan fresaketa? Zenbat fresatzeko modu daude?

Fresaketa motak

Gaur egun, fresatzeko makina askok konputagailu bidezko zenbakizko kontrolaren (CNC) bidez funtzionatzen dute; hau da, ordenagailu batek gobernatzen ditu, eta hark exekutatzen du programa informatiko berezien bidez makinarako aldez aurretik egindako diseinua. CNC fresatzeko makinek ordenagailu bati esker lan egiten duten arren, gizakiak egiten du programazioa. Horrekin esan nahi dugu fresaketa-mugimendua komuna dela CNC fresatzeko makina batean eta ebaketa tradizionaleko batean.

Piezarentzat zein fresaketa mota den egokiena jakitea lehengaiaren azterketa baten araberakoa da, eta azterketa horrek material mota, lodiera, tamaina eta abar hartzen ditu barne. Fresatzeko makinaren erabileran aditua den operadore batek zehazten du hori.

Fresaketa frontala

Fresaketa mota hau, oso ohikoa dena fresatzeko makina bertikaletan (ardatza lurrarekiko bertikalean dagoenetan), fresa helikoidal zilindrikoa erabiltzeagatik bereizten da. Fresa mota horiek hortz kopuru txikia erabiltzen dute, eta, aldi berean, helize-angelu handia, ebaketa leuna, bibraziorik gabea eta akabera onekoa egiteko.

Helize-angeluari esker, fresa erraz sar eta atera daiteke landu beharreko piezan. Fresaketa frontalean landutako piezaren gainazala eta fresaren biraketa-ardatza elkarren perpendikularrak dira.

Fresaketa frontalean, fresak lodiera erregularreko txirbilak harrotzen ditu ebaketa-aho periferikoak edo albokoak erabiliz, baina pieza fintzen eta profilatzen du bere aurrealdeko ahoei esker (hortik datorkio izena); aurrealdeko aho horiek piezaren kalitatea eta azken akabera hobetzen laguntzen dute. Fresaketa mota honen onuretako bat da lana uniformea dela, eta makinaren errendimendua optimizatzen eta haren potentzia hobetzen laguntzen duela; zalantzarik gabe, ekoizpen-kostuak hobetzen dituen abantaila handia. Prozesu honetan erabiltzen diren fresei fresa frontalak deitzen zaie.

Fresaketa tangentziala

Fresaketa tangentziala ere ezagutzen da zilindriko edo periferiko izenarekin, eta mekanizazio mota hau egiten duten fresei fresa tangentzial deritze. Fresaketa hau egin ohi den makina-erremintak fresatzeko makina horizontalak dira; fresatzeko makina horietan, fresa daraman ardatza lurrarekiko paraleloa da. Gainera, fresatzeko makina mota horien fresak hutsak dira, ardatzean sartu ahal izateko.

Fresaketa tangentzialean, erremintaren biraketa-ardatza mekanizatuko den piezaren gainazalarekiko paraleloa da. Txirbilak fresaren hortz periferikoei esker harrotzen dira: horregatik deitzen zaio tangentziala.

Fresaketa frontalean ez bezala, fresaketa tangentzialean lan-karga irregularra da, lortutako txirbilen lodiera nabarmen aldatzen baita eta forma oso berezia baitute. Makinaren errendimendua optimizatu nahi bada, gomendagarriena fresa helikoidal bat erabiltzea da. Fresaketa mota hau egiten denean, oso garrantzitsua da erremintaren ardatza behar bezala kokatzea: bestela, mekanizatutako piezaren gainazalak uhindurak izango ditu.

Bi modu daude fresaketa tangentziala egiteko:

• Oposizioan, erremintak mekanizatzen ari den piezaren aurrerapenaren aurkako norabidean biratzen duenean. Kasu honetan, erremintak gainazalaren gainean egiten dituen pasaden sakonerak lodiera handiagoko txirbilak sortzen ditu, baina mugimenduak bibrazioak ere eragiten ditu makinan. Horren ondorioz, baliteke piezaren kalitatea onena ez izatea.
• Konkordantziako fresaketa tangentziala fresak piezaren noranzko berean biratzen duenean gertatzen da. Fresaketa honen ebaketa-indarra beherantz zuzenduta dagoenez, mekanizatutako piezaren emaitza kalitate handiagokoa da, piezaren gainazalaren akabera hobetzen baitu.